اپل و OpenAI بر سر آینده سخت‌افزار هوش مصنوعی درگیر شدند

شکایت اپل از OpenAI فقط یک اختلاف حقوقی بر سر انتقال اطلاعات محرمانه نیست. این پرونده در شرایطی شکل گرفته که OpenAI با کمک تیمی از مدیران و طراحان سابق اپل، به‌دنبال ساخت نسل تازه‌ای از محصولات سخت‌افزاری است؛ محصولاتی که ممکن است روزی جایگاه گوشی هوشمند را به چالش بکشند.

اپل مدعی است برخی کارکنان سابقش هنگام پیوستن به OpenAI یا شرکت io Products، اطلاعات و دانش فنی محرمانه را منتقل کرده‌اند. OpenAI این اتهام‌ها را رد کرده و در مقابل، اپل را به ضعف در مدیریت دسترسی کارکنان سابق و استفاده دوباره از دانش آن‌ها متهم کرده است.

اتهام اپل درباره انتقال اسرار تجاری

در مرکز شکایت اپل نام تانگ تان و چانگ لیو دیده می‌شود. تانگ تان پس از ۲۴ سال فعالیت در اپل و مشارکت در پروژه‌هایی مانند اپل‌واچ، به io Products پیوست؛ شرکتی که جانی آیو پس از جدایی از اپل برای توسعه محصولات سخت‌افزاری تأسیس کرده بود. OpenAI بعداً این استارتاپ را با مبلغ ۶٫۵ میلیارد دلار خرید و تانگ تان به مدیر ارشد سخت‌افزار رسید.

وکلای اپل می‌گویند تانگ تان در جلسات استخدامی درباره نام رمز برخی پروژه‌های محرمانه صحبت کرده و برای جذب نیرو به این اطلاعات استناد داشته است. در بخش دیگری از پرونده، چانگ لیو به دلیل ادامه دسترسی به برخی سیستم‌ها و اطلاعات داخلی اپل پس از ترک شرکت، مورد اتهام قرار گرفته است. یکی از اسناد پرونده نیز به پیام کارمند سابقی اشاره می‌کند که از بازماندن دسترسی خود به سامانه‌های اپل ابراز تعجب کرده بود.

OpenAI این روایت را نمی‌پذیرد. این شرکت با انتشار اسکرین‌شات‌هایی از پیام‌ها و ایمیل‌های داخلی، تلاش کرده نشان دهد انتقال بخشی از فایل‌ها با اطلاع و همکاری کارکنان اپل انجام شده و کارکنان فعلی این شرکت حتی پس از خروج لیو، برای دریافت مشاوره‌های فنی به او مراجعه می‌کرده‌اند.

پروژه سخت‌افزاری OpenAI چه هدفی دارد؟

همکاری سم آلتمن و جانی آیو نشان می‌دهد هدف OpenAI تنها عرضه یک ابزار جانبی برای ChatGPT نیست. آیو در ویدیوی اعلام معامله، گوشی و لپ‌تاپ را محصولاتی متعلق به گذشته توصیف کرد و از پایان دوره‌ای گفت که بخش بزرگی از فعالیت حرفه‌ای او با آیفون تعریف شده است.

گزارش‌های منتشرشده از برنامه OpenAI برای توسعه بیش از پنج دستگاه سخت‌افزاری خبر می‌دهند. نخستین محصول احتمالی، اسپیکری هوشمند بدون نمایشگر با طراحی دوناتی‌شکل و ابعادی نزدیک به توپ هاکی روی یخ است. با این حال، هنوز جزئیات نهایی محصولات و زمان عرضه آن‌ها مشخص نیست.

OpenAI با این پروژه می‌خواهد از جایگاه یک شرکت نرم‌افزاری و سازنده چت‌بات فراتر برود و در بازار محصولات مصرفی حضور پیدا کند. چنین هدفی این شرکت را مستقیماً در برابر اپل و اکوسیستم سخت‌افزاری آن قرار می‌دهد.

ساخت گجت هوش مصنوعی دشوارتر از تولید یک دموی جذاب است

موفقیت یک مدل هوش مصنوعی در محیط آزمایشی یا یک ویدیوی نمایشی، به‌معنای موفقیت محصولی نیست که کاربران باید هر روز با خود حمل کنند. شکست Humane AI Pin نشان داد فاصله میان ایده‌ای جذاب و دستگاهی کاربردی می‌تواند بسیار زیاد باشد.

در نرم‌افزار، شرکت‌ها می‌توانند قابلیت ناموفق را با یک به‌روزرسانی حذف یا اصلاح کنند؛ اما در سخت‌افزار، خطا ممکن است به طراحی نهایی، زنجیره تأمین، تولید و توزیع راه پیدا کند. محصول باید از همان نسخه نخست قابل‌اعتماد و کاربردی باشد، زیرا اصلاح اشتباهات پس از عرضه هزینه زیادی دارد.

دقت، شرط اصلی جانشین آیفون

یکی از ایده‌های احتمالی OpenAI، دستگاهی است که کاربر با زبان طبیعی با آن تعامل کند و بدون نیاز به بازکردن برنامه‌ها، وظایف مختلف را انجام دهد. چنین رویکردی می‌تواند روش تازه‌ای برای استفاده از فناوری ایجاد کند؛ اما مدل‌های هوش مصنوعی هنوز گاهی پاسخ‌های نادرست و اطلاعات ساختگی ارائه می‌دهند.

این خطاها در کارهای تفننی شاید قابل‌تحمل باشند، اما دستگاهی که قرار است پروازها را بررسی کند، برنامه جلسات را تنظیم کند، پیام بفرستد یا مسیر حرکت را مدیریت کند، باید دقت بسیار بالایی داشته باشد. اگر کاربر ناچار باشد برای بررسی هر پاسخ، گوشی خود را دوباره بررسی کند، دستگاه جدید جایگزین گوشی نخواهد شد و فقط وسیله‌ای اضافی خواهد بود.

بدون اکوسیستم، سخت‌افزار جدید شانس کمی دارد

یک دستگاه مستقل برای پاسخ‌گویی به درخواست‌های روزمره باید به ایمیل، تقویم، مخاطبان، خدمات حمل‌ونقل، نقشه‌ها و دیگر سرویس‌های مورد استفاده کاربر دسترسی داشته باشد. همین وابستگی، ایجاد محصولی را که بتواند جایگزین گوشی شود دشوار می‌کند.

تجربه ویندوز فون، webOS و تلاش‌های نوکیا نشان داد طراحی جذاب به‌تنهایی برای موفقیت یک پلتفرم کافی نیست. توسعه‌دهندگان، اپلیکیشن‌ها، حساب‌های کاربری و خدمات متصل، بخش مهمی از ارزش یک دستگاه را تشکیل می‌دهند. اپل و گوگل نیز جایگاه فعلی خود را در یک شب به دست نیاوردند و طی بیش از یک دهه اکوسیستم‌های گسترده‌ای ایجاد کردند.

اگر محصول OpenAI برای انجام وظایف اصلی همچنان به اتصال بلوتوثی با گوشی نیاز داشته باشد، نمی‌توان آن را جانشین آیفون دانست. این شرکت به زیرساخت نرم‌افزاری، خدماتی و توسعه‌دهنده‌ای نیاز دارد که فراتر از یک مدل قدرتمند هوش مصنوعی باشد.

اعتماد و حریم خصوصی؛ مانع دیگر محصول OpenAI

گجتی که به ایمیل‌ها، تقویم، مخاطبان و عادت‌های روزمره کاربر دسترسی دارد، باید اعتماد بالایی ایجاد کند. نگرانی درباره حریم خصوصی، تبلیغات در پاسخ‌های هوش مصنوعی، تأثیر این فناوری بر مشاغل، محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با هوش مصنوعی و مصرف منابع دیتاسنترها، پذیرش چنین محصولی را دشوارتر می‌کند.

کاربران ممکن است برای استفاده‌های محدود به نسخه رایگان ChatGPT مراجعه کنند، اما این موضوع لزوماً به معنای تمایل آن‌ها برای خرید دستگاهی مستقل نیست که بتواند به خصوصی‌ترین اطلاعات زندگی‌شان دسترسی داشته باشد. OpenAI باید علاوه بر کارایی، درباره شیوه جمع‌آوری، پردازش و محافظت از داده‌ها نیز اعتماد عمومی ایجاد کند.

چرا اپل این پرونده را جدی دنبال می‌کند؟

اپل در حوزه هوش مصنوعی از برخی رقبا عقب‌تر حرکت کرده است، اما شکایت اخیر درباره Siri یا مدل‌های نرم‌افزاری نیست. تمرکز پرونده بر طراحی سخت‌افزار، مواد، زنجیره تأمین و دانش تولید است؛ حوزه‌هایی که اپل طی دهه‌ها در آن‌ها مزیت رقابتی ساخته است.

اپل برای متوقف‌کردن آینده به پیروزی کامل در دادگاه نیاز ندارد. طولانی‌شدن روند حقوقی می‌تواند هزینه و زمان ورود OpenAI به بازار سخت‌افزار را افزایش دهد و توجه مدیران و مهندسان این شرکت را از توسعه محصول منحرف کند. در مقابل، اپل منابع و ساختار لازم برای ادامه یک اختلاف حقوقی طولانی را در اختیار دارد.

پاسخ OpenAI و ابهام‌های پرونده

OpenAI در سوم آگوست با انتشار مطلبی با عنوان «اپل راه را اشتباه می‌رود»، بخشی از ایمیل‌ها و پیام‌های مرتبط با پرونده را در معرض دید عموم قرار داد. این شرکت مدعی شد اپل در مدیریت دسترسی کارکنان سابق کوتاهی کرده و پس از خروج چانگ لیو نیز از دانش فنی او استفاده کرده است.

در اسناد منتشرشده، به انتقال حدود ۲۰۰ گیگابایت داده در روز پایانی کار لیو و ادامه ارتباط فنی او با کارکنان اپل اشاره شده است. همچنین OpenAI به اشتباه هویتی در یکی از مکاتبات حقوقی اپل استناد کرده و آن را نشانه‌ای از آشفتگی در پیگیری اولیه اتهام‌ها دانسته است.

این اسناد به‌تنهایی نتیجه نهایی دادگاه را مشخص نمی‌کنند. اعتبار ادعاهای دو طرف باید در روند حقوقی بررسی شود و هنوز معلوم نیست کدام بخش از اطلاعات منتقل‌شده، در صورت اثبات، از نظر قانونی اسرار تجاری محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

اختلاف اپل و OpenAI هم‌زمان دو رقابت را آشکار کرده است: رقابت بر سر مالکیت دانش و نیروی انسانی، و رقابت برای تعریف رابط و دستگاه نسل بعدی. OpenAI باید محصولی دقیق، مستقل و قابل‌اعتماد بسازد و برای آن اکوسیستم مناسبی ایجاد کند؛ اپل نیز باید نشان دهد که می‌تواند در عصر هوش مصنوعی، مزیت سخت‌افزاری خود را حفظ کند. نتیجه این پرونده هرچه باشد، قضاوت نهایی را بازار و میزان استقبال کاربران از نسل تازه دستگاه‌های هوشمند انجام خواهد داد.